Пытанне: Аўтар на аснове сваёй песні запісаў яе інструментальную версію без вакалу. Для забеспячэння прававой аховы гэтага новага твора які аб'ект ён можа перадаць у калектыўнае ўпраўленне: інструментальную п'есу, аранжыроўку ці фанаграму?

Адказ: У адпаведнасці з п. 1, абзацамі першым, другім і сёмым п. 2 арт. 6 Закона Рэспублікі Беларусь ад 17 мая 2011 г. № 262-З «Аб аўтарскім праве і сумежных правах» (далей – Закон аб аўтарскім праве) аўтарскае права распаўсюджваецца на творы літаратуры і мастацтва, якія з'яўляюцца вынікам творчай дзейнасці, як на апублікаваныя, так і на неапублікаваныя творы, якія існуюць у якой-небудзь аб’ектыўнай форме (пісьмовай, электроннай і інш.).

У прыватнасці, згодна з абзацам чацвёртым часткі першай і абзацам другім часткі другой п. 5 арт. 6 Закона аб аўтарскім праве аб'ектамі аўтарскага права з'яўляюцца:

1) музычныя творы з тэкстам і без тэксту;

2) вытворныя творы.

У адпаведнасці з агульнапрынятым значэннем тэрміна «інструментальная п’еса» ёю з’яўляецца музычны твор, прызначаны для выканання на музычных інструментах без удзелу чалавечага голасу (вакалу).

У сваю чаргу, паводле абзаца дваццаць другога арт. 4 Закона аб аўтарскім праве вытворным творам прызнаецца перапрацоўка твора (напрыклад, песні), якая з’яўляецца вынікам творчай працы. Да ліку такіх вытворных твораў, апроч іншага, адносяцца апрацоўка, музычная аранжыроўка.

Такім чынам, песня і інструментальная п’еса з’яўляюцца разнавіднасцямі музычнага твора, а музычная аранжыроўка – відам вытворнага твора.

У той жа час паводле абзаца трыццаць чацвёртага арт. 4 Закона аб аўтарскім праве фанаграмай з’яўляецца выключна гукавы запіс выканання або іншых гукаў ці адлюстраванняў гукаў. Фанаграмай не з’яўляецца запіс гукаў, уключаны ў аўдыявізуальны твор. Падкрэслім, што ў адпаведнасці з часткай першай п. 1 арт. 22 Закона аб аўтарскім праве фанаграма з’яўляецца аб’ектам сумежных правоў.

Такім чынам, у якасці інструментальных п’ес у калектыўнае кіраванне прымаюцца музычныя творы як аб’екты аўтарскага права. Такія музычныя творы павінны адпавядаць прыкметам інструментальных п’ес, пры гэтым яны могуць быць запісаны на фанаграмы.

Фанаграмы, у сваю чаргу, таксама могуць быць прыняты ў калектыўнае кіраванне, але ўжо як аб’екты сумежных правоў.

06.2026
Падрыхтавалі: К. Г. Галімаў (начальнік упраўлення аўтарскага і сумежных правоў НЦІУ), А. І. Лучанок (начальнік аддзела абароны правоў упраўлення аўтарскага і сумежных правоў НЦІУ)